nieuws

Sinds 2016 maakt Theatergroep Met de Botte Zijde komisch geëngageerde voorstellingen, geïnspireerd door maatschappelijke vraagstukken, irritaties en angsten die op een theatrale en humoristische manier worden benaderd. Door de absurditeit van het bestaan uit te vergroten wil het gezelschap vastgeroeste overtuigingen losmaken en ons publiek met een verruimd perspectief naar huis laten gaan.

Artistiek leider Robin Kisjes werkt met een vaste spelerspoel en maakt sinds 2023 ook theater voor jongeren. Naast haar werk bij de theatergroep is ze theaterdocent op een middelbare school, waar ze dagelijks in gesprek is met de doelgroep voor wie ze ook maakt.

Hoe begint een maakproces bij Met de Botte Zijde?

Ik praat veel met jongeren over wat ze willen zien. Op een gegeven moment maakte ik een lijst met allerlei onderwerpen en vroeg waar ze nieuwsgierig naar waren. Opvallend genoeg kozen ze niet voor onderwerpen waar ze middenin zitten, maar juist voor dingen die nog een beetje verder weg liggen. Zo ontstond Never Ever After, over daten en de zoektocht naar de perfecte match.

Welk verhaal vertelt die voorstelling?

In Never Ever After volgen we Sara die al jaren op zoek is naar haar perfecte match. Ze besluit zich aan te melden bij een datingbureau en we volgen haar dates en de bijhorende successen en verschrikkingen waar ze in terechtkomt. Sara heeft zo’n grote afvinklijst dat niemand meer aan haar verwachtingen kan voldoen. En erger nog, ze blijkt niet de enige met een afvinklijst, waardoor ze zelf ook vaak niet voldoet. Dan schiet Cupido haar te hulp.

Met de Botte Zijde maakt absurdistisch theater, waarbij humor een grote rol speelt.

Ja, al zit dat in deze voorstelling iets anders dan in mijn eerdere werk. In Never Ever After zitten schakels tussen realistisch en grotesk spel. Sommige personages zijn vrij realistisch, terwijl andere juist vervreemdend zijn. Cupido bijvoorbeeld heeft eigenschappen die helemaal niet menselijk zijn, wat een absurd element toevoegt.

Met diezelfde lijst met onderwerpen ontstond later ook ON AIR.

Ja. Ik vroeg de leerlingen toen juist wat ze het minst interessant vonden. Iemand zei meteen: ‘Polarisatie!’. Toen ik vroeg waarom, zei diegene ‘Omdat ik niet weet wat dat betekent.’ Toen ik het uitlegde, zei de leerling ‘O ja, dat is toch gewoon altijd zo?’ Dat vond ik interessant. Het woord zei de leerlingen weinig, maar het verschijnsel herkennen ze meteen.

En dus werd ‘polarisatie’ het onderwerp van je nieuwe voorstelling.

Ja, ik vind het een heel belangrijk onderwerp. Als ik kijk naar de tijd waarin we leven, is dit een van de grootste thema’s. Bij elke generatie merk je dat er gepolariseerd wordt en dat de waarheid steeds moeilijker te vinden is. Voor jongeren kan dat gevaarlijk zijn en zij kunnen zich verliezen in een algoritme, terwijl bij ouderen soms juist weer de angst zit in het niet uit elkaar kunnen halen van wat echt of nep is.

 Wat wil je de jongeren hierover meegeven?

Ik maak altijd theater vanuit de vraag ‘Waar maak ik me boos over?’ Dat is dat ik zie dat mensen steeds minder hun best doen om de ander te begrijpen. Toen dacht ik: ‘Wat wil je ze hierover meegeven?’ Dat ik vind dat je het niet met elkaar eens hoeft te zijn, maar je wel moet proberen te begrijpen waar iemand vandaan komt. Dat het gesprek niet dood kan bloeden. Ik vind het belangrijk dat jongeren zien dat je het oneens kunt zijn en tóch met elkaar kunt blijven praten. 

Had je het ook met hen over hoe sociale media hier een rol in spelen?

Ja, ik vroeg ze waar ze online naar kijken. Dat ging veel over gossip en trends, maar echte nieuwsitems volgen ze helemaal niet. Het interesseert ze vaak ook niet. Ik geef zelf ook CKV, ben daarin bezig met de maatschappij en kunst, en vraag wel eens waar zíj zich boos over kunnen maken. Dat vinden ze een moeilijke vraag, ze kunnen bijna niks opnoemen. Maar ik vind het belangrijk dat ze daarover nadenken en zich verbonden voelen met de maatschappij waarin we leven.

Was jij dat als puber?

Ja, ik had dat misschien wat meer. Ik was veel aan het schrijven, muziek aan het maken en maakte me druk om de maatschappij waarin ik leefde. Maar heel veel jongeren hebben dat nu gewoon niet. Misschien heeft dat ook te maken met algoritmes waardoor ze een bepaald idee ingetrokken worden en krijgen ze te veel mee van de wereld.

 Hoe zien we dat terug in ON AIR?

In de voorstelling volgen we twee tv-presentatoren. Laurens presenteert al jaren een show waarin hij gossip newsstories deelt. Door dalende kijkcijfers besluit de regisseur een nieuwe presentator aan het programma toe te voegen: Lisa, een jonge journaliste die juist wereldnieuws komt brengen. Ze staan lijnrecht tegenover elkaar. Gaandeweg ontstaan er twee kampen bij het tv-kijkend publiek. Laurens en Lisa proberen elkaar te overrulen en hun eigen publiek aan te spreken en dat loopt uit de hand. Tot ze vast komen te zitten in de lift en wel met elkaar moeten praten. Dan ontdekken ze dat het beeld dat ze van elkaar hadden eigenlijk helemaal niet klopt.  

 In de voorstelling speelt het tv-kijkend publiek een grote rol. Maar er zit natuurlijk ook publiek naar jouw voorstelling te kijken.

Ja, en dat vind ik interessant aan theater. Het publiek is altijd toeschouwer. In deze voorstelling gaat het letterlijk over kijkers; het programma bestaat alleen omdat er mensen kijken. Wanneer de kijkcijfers dalen, geven de presentatoren elkaar de schuld en gaan ze steeds extremere dingen doen om meer kijkers te trekken. Maar het programma blijft bestaan doordat mensen blijven kijken. Aan het eind zegt Lisa dan ook tegen het publiek: ‘Dit heeft alleen kunnen gebeuren omdat jullie zijn blijven kijken.’ Dat vind ik een interessant gegeven.

Je speelt voor een jonge doelgroep. Ben je ook bezig met wat zij willen zien?

Ja, zeker. Leerlingen van mij zeiden eens ‘Ah nee, niet weer zo’n CKV-voorstelling’. Ik vroeg me af wat ze daarmee bedoelden. Ze doelden op vaak oudere acteurs die jongeren spelen, of het gaat over onderwerpen waar ze al de hele tijd over praten - pesten, geld, loverboys – met een moralistisch vingertje erbij. Daar waren ze allergisch voor. Ik maak liever theater over onderwerpen die ze nog tegen zullen komen dan waar ze nu in zitten.

 Wat werkt volgens jou goed voor jeugdtheater?

Humor. En een voorstelling die niet te lang duurt. De spanningsboog is gewoon korter, dat merk ik ook bij mezelf. Maar ik vind het ook belangrijk dat het artistiek goed is. En het tragi-komedische werkt heel goed voor deze doelgroep. Dat je lacht om dingen waarin je jezelf herkent. En dat er een boodschap in zit waar ze over na kunnen denken.

 Spelen jullie op scholen of in theaters?

Het kan allebei, maar ik ben voorstander van dat jongeren naar het theater gaan. Ik vind dat goed voor jongeren, de ervaring. Veel jongeren gaan nauwelijks naar het theater. Het feit dat iets niet weg te klikken is, maar live voor je ogen gebeurt, is een mooie ervaring om onderdeel van te zijn.

 Deze voorstelling lijkt me ook zeer passend binnen burgerschapseducatie.

Ja, ik vind de koppeling tussen kunst en burgerschap heel sterk. Theater werkt daarin goed omdat het op afstand gebeurt. Je kan het hebben over personages die iets meemaken, zonder het meteen op jezelf te betrekken. Je reflecteert eerst op wat er op het toneel gebeurt en denkt daarna over wat je zelf anders zou doen. Dat is een veilige manier om over maatschappelijke thema’s na te denken.

 Wat hoop je dat jongeren meenemen uit ON AIR?

Dat het helemaal oké is om je eigen mening te hebben, maar dat je altijd moet proberen te begrijpen waar iemand vandaan komt. Je hoeft het niet met iemand eens te zijn, je kan iemand zelfs een enorme eikel vinden. Maar dingen komen ergens vandaan. Als je dat probeert te begrijpen, ontstaat er ruimte voor gesprek. Ik denk echt dat je voor iedereen een stukje empathie kan voelen. Hoe naar die persoon ook kan zijn. Aannames en vooroordelen zijn eigenlijk de voorbode van polarisatie. Vastzitten in je eigen waarheid, daar gaat het eigenlijk over. Dat leidt ertoe dat jij je best gaat doen om andere mensen te overtuigen. En dat leidt weer tot polarisatie. Dat is het eigenlijk. Want het gaat zeker niet alleen maar over polarisatie. Het gaat over veel meer dan dat.